عمل کیسه صفرا نوعی جراحی رایج است که برای برداشتن کیسه صفرا انجام میشود و معمولاً دلیل انجام این عمل، وجود سنگهای صفراوی، التهاب یا عفونت در کیسه صفراست. امروزه اغلب پزشکان این جراحی را به روش لاپاراسکوپی انجام میدهند تا با کمترین میزان درد و در کوتاهترین زمان، فرد دوباره سلامتی خود را به دست آورد.
اگر میخواهید بیشتر درباره این عمل، روشهای آن، عوارض و ریسکها و فرآیند عمل کیسه صفرا بدانید، با ما همراه باشید!
عمل کیسه صفرا چیست؟
کیسه صفرا یک عضو کوچک اما بسیار مهم در ناحیه شکمی و زیر کبد است که در بدن وظیفه دارد که صفرا را ذخیره کرده یا آزاد کند تا به مسئولیتهای خود برسد. صفرا همان مایع زردرنگی است که در کیسه صفرا وجود دارد و به هضم چربیها در بدن کمک میکند. اما سوال اینجاست که سنگهای کیسه صفرا از کجا به وجود میآیند؟ شاید تعجب کنید اما واقعیت این است که یکی از عوامل ایجاد سنگ کیسه صفرا، خود مایع صفراست. چون وقتی که ترکیبات داخل صفرا تحت تاثیر شرایطی تغییر کنند، ممکن است باعث شود سنگهایی در داخل کیسه صفرا به وجود بیاید.
در بسیاری از افراد این سنگها کوچک و بیعلامت باقی میمانند و درد یا مشکلی ایجاد نمیکنند اما در برخی افراد، این سنگها گاهی باعث درد، التهاب یا بسته شدن مجرای صفراوی میشوند. وقتی که مشکل کیسه صفرای شما به این مرحله برسد، دیگر درمان دارویی کافی نیست و پزشک صلاح میبیند که برای دفع سنگها، به طور کلی کیسه صفرا را از بدن خارج کند.
در این جراحی به طور کامل کیسه صفرا را از بدن خارج میکنند تا از دیگر دردهای مکرر، عفونت و مشکلات گوارشی در بدن وجود نداشته باشد. بعضی افراد میترسند که عمل کیسه صفرا انجام دهند، چون فکر میکنند که بدون آن بدن دیگر عملکرد طبیعی نخواهد داشت؛ اما این غلط است! چون پس از عمل، بدن بدون این عضو هم میتواند به زندگی عادی ادامه دهد، زیرا کبد همچنان صفرا تولید کرده و آن را مستقیماً به روده میفرستد.
بیشتر بخوانید: کبد چرب چیست؟
چرا باید عمل کیسه صفرا انجام دهیم؟
مهمترین و اصلی ترین دلیلی که به خاطر آن عمل کیسه صفرا انجام میدهیم، وجود سنگ در کیسه صفراست. این سنگها ممکن است سالها در بدن بدون درد و علامت باقی بمانند اما به یکباره به دلیل حرکت به داخل مجرای صفراوی عفونت شدید و درد غیرقابل تحمل ایجاد کنند. در شرایطی که احتمال التهاب مزمن کیسه صفرا، انسداد مجاری صفراوی یا حتی بدخیمی در دیواره این عضو وجود دارد، تنها راه درمان قطعی و درست عمل جراحی کیسه صفراست.
باید بدانید که اگر سنگها درمان نشوند، میتوانند باعث پارگی یا آبسه در ناحیه صفراوی شوند که عارضهای خطرناک است. به همین دلیل پزشکان توصیه میکنند در صورتی که دردهای مکرر در سمت راست قسمت بالای شکم داششتید یا حالت تهوع یا زردی پوست در خود مشاهده کردید، حتما باید توسط یک متخصص جراحی عمومی معاینه شوید.
روش های مختلف برای انجام عمل کیسه صفرا
در حال حاضر و با کمک علم پزشکی امروز، دو روش اصلی برای انجام این عمل وجود دارد که پزشک با توجه به شرایط بیمار یکی از آنها را انتخاب میکند.
روش نخست، جراحی لاپاراسکوپی است. در این شیوه، چند برش کوچک روی شکم ایجاد میشود و پزشک با استفاده از دوربین ظریف و ابزار مخصوص که لاپاراسکوپ نام دارد، کیسه صفرا را خارج میکند. این روش کمتهاجمی است، درد بسیار کمی دارد و بیمار معمولاً ظرف یک روز از بیمارستان مرخص میشود.
روش دوم، جراحی باز است که در آن برشی بزرگتر در ناحیه شکم ایجاد میشود تا جراح مستقیماً به کیسه صفرا دسترسی پیدا کند. از این روش بیشتر زمانی استفاده میشود که بیمار دچار عفونت شدید یا چسبندگیهای داخلی باشد.
در سالهای اخیر به دلیل پیشرفت تکنولوژی و بالا رفتن تجربه جراحان، بیشتر جراحی های کیسه صفرا با روش لاپاراسکوپی انجام میشود که هم ایمنتر است و هم دوره نقاهت کوتاهتری دارد و بیمار هرچه زودتر میتواند سرپا شود.
جراحی کیسه صفرا چه زمانی لازم است؟
وقتی کیسه صفرا باعث ایجاد دردهای شدید شکمی، حالت تهوع و مشکلات گوارشی میشود که حتی دارو هم نمیتواند حال بیمار را تغییر دهد، عمل جراحی بهترین گزینه درمانی است.
افرادی که سنگهای صفراوی بزرگ یا متعدد دارند و البته کسانی که بعد از خوردن غذاهای چرب ناحیه شکمشان درد میگیرد، معمولا برای جراحی در اولویت هستند و پزشک قطعا عمل را برایشان مناسب میبیند.
در حالت دیگری، اگر مجرای صفراوی بسته شود یا التهاب خیلی زیاد و شدید شده باشد، عمل باید هرچه سریعتر انجام شود تا از عوارض خطرناکی مانند عفونت یا پارگی کیسه صفرا اتفاق نیوفتد. در موارد خاص، اگر پزشک اینطور صلاح ببیند حتی ممکن است جراحی به صورت اورژانسی هم انجام شود.
هر کدام از روش های عمل کیسه صفرا چقدر طول میکشد؟
در عمل لاپاراسکوپی، کل فرآیند معمولاً بین ۴۵ تا ۹۰ دقیقه طول میکشد که این عمل غالبا نیاز به بستری طولانی و چندروزه ندارد و اکثر بیماران همان روز یا صبح روز بعد از بیمارستان مرخص میشوند.
اما در جراحی باز کیسه صفرا، چون برش بزرگتری در ناحیه شکم ایجاد شده و مراقبتهای بیشتری نیاز است تا زخم خوب شود، معمولا عمل بین ۱ تا ۲ ساعت زمان میبرد و بیمار حداقل دو تا چهار روز را در بیمارستان میگذراند. اما باز هم مدت زمان جراحی و شرایط انجام آن، به شرایط بیمار بستگی دارد و ممکن است شخص به شخص این زمان متفاوت داشته باشد.
یک پزشک خوب بر اساس آزمایشها، سونوگرافی و شرایط بیمار بهترین نوع جراحی را انتخاب میکند تا نتیجه نهایی با کمترین عارضه و بیشترین ایمنی همراه باشد.
فرآیند جراحی کیسه صفرا (از قبل عمل تا ترخیص)
قبل از انجام جراحی، بیمار باید تحت بررسیهای کامل قرار گیرد که این بررسیها شامل آزمایش خون، سونوگرافی شکم و در برخی موارد MRI صفراوی است که برای ارزیابی وضعیت دقیق کیسه صفرا انجام میشود.
پزشک همچنین درباره داروهای مصرفی بیمار، سابقه بیماریهای دیگر و نوع بیهوشی با بیمار صحبت میکند. معمولاً لازم است بیمار از ۶ تا ۸ ساعت قبل از عمل ناشتا باشد تا معده خالی بماند.
در روز جراحی، بیمار به اتاق عمل منتقل میشود و پس از بیهوشی عمومی، جراح با استفاده از روش انتخاب شده (لاپاراسکوپی یا باز) کیسه صفرا را خارج میکند. بعد از پایان عمل، بیمار برای چند ساعت در بخش ریکاوری تحت نظر قرار میگیرد. اگر وضعیت عمومی پایدار باشد، مایعات شفاف به بیمار داده میشود و در همان روز میتواند از تخت بلند شود.
در اغلب بیماران، به ویژه در روش لاپاراسکوپی، بازگشت به فعالیتهای روزمره ظرف چند روز امکان پذیر است. ممکن است دکتر داروهای مسکن یا آنتیبیوتیک تجویز کند تا به روند بهبود کمک شود.
آیا عمل کیسه صفرا خطرناک است؟
عمل کیسه صفرا از جمله جراحیهایی است که به لطف پیشرفت علم پزشکی، بسیار ایمن و با درصد موفقیت بالا و درصد خطای کم انجام میشود. آمارها نشان میدهد بیش از ۹۵ درصد بیماران بدون هیچ عارضه جدی بهبود پیدا میکنند.
البته مانند هر عمل جراحی دیگری، احتمال بروز عوارض خفیف وجود دارد اما در بیشتر موارد موقتی و قابل کنترل است که با گذشت زمان بهتر و بهتر میشود. عفونت، خونریزی یا نشت مایع صفرا از جمله موارد نادر هستند که در صورت مراقبت صحیح و مهارت جراح، احتمال بروز آنها بسیار پایین است. پس نگران نباشید.
انتخاب جراح خوب و ماهر و پیروی دقیق از دستورات پزشک بعد از عمل، ارتباط مستقیمی با موفقیت و گرفتن نتایج عالی از این جراحی دارد. یعنی هر چه در انتخاب جراح دقیقتر عمل کنید، خیالتان بابت عمل راحتتر است و اضطراب کمتری را تجربه میکنید.
نقاط قوت و ضعف عمل کیسه صفرا
مزایا و معایب و نقاط قوت و ضعف در هر جراحیای وجود دارد. مهم این است که شما بتوانید با بررسی درست به این نتیجه برسید که جراحی برای شما خوب است یا خیر.
نقاط قوت
- درمان قطعی و دائمی مشکلات ناشی از سنگ یا التهاب کیسه صفرا
- رفع دردهای مکرر شکمی و مشکلات گوارشی
- کوتاه بودن مدت بستری و نقاهت (در روش لاپاراسکوپی)
- کاهش احتمال عفونتهای صفرا و داشتن احساس بهتر بعد از جراحی
نقاط ضعف
- نیاز به بیهوشی عمومی و بستری کوتاهمدت
- محدودیت رژیم غذایی در هفتههای اول پس از عمل
- احتمال خفیف عوارض جراحی مانند درد یا عفونت در محل بخیه
در مقایسه با خطرات ناشی از باقی ماندن سنگ یا التهاب در بدن، مزایای این جراحی بسیار بیشتر است و اکثر بیماران پس از انجام آن، احساس راحتی و سلامت بیشتری دارند.
دوره نقاهت عمل کیسه صفرا چقدر است؟
دوره نقاهت در بیماران متفاوت است اما معمولاً بین یک تا دو هفته زمان نیاز دارد تا بدن به شرایط جدید عادت کند. در عمل لاپاراسکوپی، بیماران معمولاً بعد از یک هفته میتوانند فعالیت های عادی را از سر بگیرند.
در روزهای اول بعد از عمل، احساس درد خفیف، نفخ یا بیاشتهایی طبیعی است و به مرور کاهش مییابد. توصیه میشود بیماران وعدههای غذایی کوچک و سبک مصرف کنند و از خوردن غذاهای چرب یا سنگین خودداری نمایند. پیاده روی سبک، نوشیدن آب کافی و استراحت کافی به بهبود سریعتر کمک میکند.
بخیههای سطحی معمولاً ظرف ۷ تا ۱۰ روز کشیده میشوند و محل زخم به تدریج ترمیم میشود.
عمل کیسه صفرا چه عوارضی دارد؟
اگرچه این عمل در بیشتر موارد بدون مشکل انجام میشود، آگاهی از عوارض احتمالی اهمیت زیادی دارد تا در صورت مشاهده هر علامتی، بیمار سریعاً به پزشک مراجعه کند.
عوارض شایع:
- درد خفیف در شکم یا شانهها در چند روز اول
- احساس نفخ یا سوءهاضمه موقت
- تهوع یا بی اشتهایی کوتاهمدت
عوارض نادر:
- عفونت در محل بخیهها
- نشت صفرا به داخل شکم
- آسیب به مجرای صفراوی
- خونریزی یا التهاب خفیف داخلی
این عوارض معمولاً با مراقبت مناسب و مراجعه به پزشک متخصص به خوبی کنترل میشوند. خوشبختانه با استفاده از روشهای لاپاراسکوپی پیشرفته و رعایت اصول جراحی ایمن، احتمال وقوع آنها بسیار کم است.
نتیجه گیری
عمل کیسه صفرا یکی از جراحیهای رایج و مطمئن است که به درمان کامل مشکلات صفراوی کمک میکند. بیتوجهی به علائم این بیماری میتواند به عوارض خطرناکتری مانند عفونت یا آسیب به کبد منجر شود.
اگر مشکلات کیسه صفرا دارید و به دنبال پزشک خوب هستید تا اقدام به جراحی کنید، دکتر عبدالعلی رازقیان متخصص جراحی عمومی در تهران بهترین گزینه برای شماست.
برای مشاوره و رزرو نوبت معاینه با دکتر، از طریق لینک های زیر اقدام کنید:
