تغذیه بعد از عمل کیسه صفرا، به طرز غیرقابل باوری در روند بهبودی و جلوگیری از مشکلات گوارشی بعد از جراحی تاثیر دارد و شما را زودتر به سلامتی میرساند. بعد از برداشتن کیسه صفرا، بدن نیاز دارد خود را با وضعیت جدید که تغییر در روند هضم کردن چربی است هماهنگ کند؛ به همین دلیل باید مواد غذایی مناسب مصرف کنید تا بدن دچار نفخ، درد یا اسهال نشود.
در این مطلب با راهنمایی دکتر عبدالعلی رازقیان (متخصص جراحی عمومی)، متوجه میشوید که چه غذاهایی برایتان مفیدتر است و چطور میتوانید با رعایت چند نکته ساده، دوران نقاهت را راحتتر پشت سر بگذارید. با ما همراه باشید!
به چه دلیلی تغذیه بعد از عمل کیسه صفرا تغییر میکند؟
در بدن ما، کیسه صفرا وظیفه ذخیره و ترشح صفرا را بر عهده دارد. صفرا هم مایعی است که کمک میکند تا چربیها در بدن هضم شوند. پس از جراحی و برداشتن کیسه صفرا، مایع صفراوی به جای رفتن به داخل کیسه، مستقیماً از کبد به روده کوچک منتقل میشود اما دیگر نمیتواند مانند قبل در یک زمان مشخص و با مقدار کنترل شده ترشح شود.
این تغییر باعث میشود بدن در هضم چربیها دچار مشکل شود و دقیقا به همین دلیل لازم است که بیمار برای مدتی غذاهای چرب و سنگین نخورد تا دستگاه گوارش بتواند کم کم خود را با شرایط جدید پیش آمده وفق دهد. تغذیه مناسب پس از این جراحی، هم علائم گوارشی را کنترل میکند و هم از بازگشت اسید معده و ناراحتی های شکمی پیشگیری میکند.
تغذیه مناسب در روز های اول بعد از عمل
در چند روز ابتدایی پس از عمل، دستگاه گوارش بسیار حساس است و نباید به خاطر تغذیه غلطی که داریم، تحت فشار قرار بگیرد. به همین دلیل پزشکان توصیه میکنند که در این دوران، رژیم غذایی سبک، مایع و کم چرب باشد تا به سیستم گوارشی فرصت ترمیم داده شود. در ادامه، چند نمونه از مواد غذایی مناسب در روزهای ابتدایی آورده شده است:
1. سوپ رقیق و صاف شده
مصرف سوپ بدون چربی، به ویژه سوپ سبزیجات یا مرغ، بهترین انتخاب در روزهای اول است چون هم مقوی است و هم راحت هضم میشود.
2. آب برنج یا حریره برنج
این غذا به نرم شدن دستگاه گوارش کمک میکند و اجازه نمیدهد دچار اسهال یا نفخ بشوید.
3. آبمیوه طبیعی رقیق شده
آب سیب یا آب هویج بدون شکر میتواند به تأمین ویتامین های بدن کمک کند، البته باید از مصرف آبمیوههای اسیدی مانند پرتقال پرهیز شود.
4. چای کمرنگ یا دمنوش ملایم
چای بابونه یا چای سبز کمرنگ باعث آرامش معده و کاهش التهاب میشود. پس نوشیدن آن خالی از لطف نیست.
5. پوره سیب زمینی یا هویج پخته
این مواد غذایی به دلیل بافت نرم و خاصیت آرام کنندهای که دارند، برای معدهای که تحریکپذیر است، بسیار مفیدند.
6. ماست کم چرب
ماست ساده و بدون افزودنی میتواند تعادل باکتری های روده را حفظ کند و به هضم بهتر کمک نماید.
7. ژلاتین یا ژله های بدون شکر
مصرف ژلاتین یا دسرهای سبک و بدون چربی انرژی لازم را به بدن میدهد، بدون اینکه فشاری بر معده وارد کند.
8. غذا های بخارپز یا آبپز
در صورت نیاز به غذای جامد، از غذاهای بخارپز شده مانند تکههای کوچک مرغ استفاده شود که چربی کمی دارند و به خوبی هضم میشوند.
در این روزهای ابتدایی، هدف فقط تغذیه سبک و مغذی است، بدون اینکه فشاری بر بدن وارد کند. هرگونه سنگینی، نفخ یا تهوع نشانهای است که باید به آن توجه کنید و رژیم غذایی را به کمک دکتر خود سبکتر نمایید.
تغذیه بعد از عمل کیسه صفرا در هفته های بعدی
پس از گذشت حدود دو هفته، بیمار میتواند کم کم غذاهای جامد و متنوع تری را وارد رژیم غذایی خود کند و طبیعتا مانند روزهای اول محدودیت نخواهد داشت. در این مرحله، باید مراقب باشید که چربیها را آهسته و کنترل شده مصرف کنید.
برخی از غذاهای مناسب در این بازه عبارت اند از:
مرغ یا ماهی بخارپز یا گریل شده
این غذاها منبع پروتئین سبک و بدون چربی هستند و انرژی لازم را برای ترمیم بدن تامین میکنند.
برنج سفید و ماکارونی ساده
این دو آیتم کربوهیدرات های سبک و سیرکننده هستند که بدون تحریک معده، به بدن انرژی میدهند.
تخم مرغ آبپز یا سفیده تخم مرغ
مصرف سفیده تخم مرغ به دلیل چربی پایین و پروتئین بالایی که دارد، گزینه بسیار مناسبی است.
سبزیجات پخته
هویج، کدو و لوبیا سبز پخته به عملکرد دستگاه گوارش کمک میکنند و سرشار از فیبر محلول هستند.
میوه های نرم و شیرین
سیب پخته، موز یا کمپوت سیب کمک میکند بدن ویتامین و قند طبیعی جذب کند و انرژی داشته باشد.
نان تست یا نان سبوس دار نرم
در صورتی که بیمار نفخ نداشته باشد، میتواند نان های سبوسدار نرم را در وعدههای کم مصرف کند.
ماست پروبیوتیک و دوغ کم نمک
بعضی از مواد لبنی، به تنظیم فلور طبیعی روده و جلوگیری از نفخ کمک میکند.
سوپ جو و سبزیجات
سوپ جو ملایم با سبزیجات بخارپز، انتخابی عالی برای تغذیه سبک و متعادل است.
در این مرحله باید از غذاهای چرب و سنگین اجتناب شود و در صورت بروز علائمی مانند تهوع، اسهال یا نفخ، بازگشت به رژیم سبکتر ضروری است.
بیشتر بخوانید: مراقبت های بعد از عمل کیسه صفرا باید چگونه انجام شود؟
بعد از جراحی کیسه صفرا از چه غذاهایی پرهیز کنیم؟
در دوران نقاهت بعد از عمل کیسه صفرا، برخی غذاها میتوانند باعث تحریک دستگاه گوارش، نفخ، اسهال یا درد شکمی شوند. توصیه میشود بیماران از مصرف موارد زیر خودداری کنند:
- غذاهای سرخکردنی و چرب مانند سیب زمینی سرخ کرده یا کتلت
- گوشتهای فرآوری شده مانند سوسیس و کالباس
- غذاهای ادویه دار، ترش یا تند
- نوشابه ها و نوشیدنی های گازدار
- شیرینی های خامهای و دسرهای چرب
- لبنیات پرچرب مانند خامه و پنیرهای سنگین
- فست فودها و غذاهای آماده
- قهوه غلیظ، نسکافه و نوشیدنی های محرک
برنامه غذایی پیشنهادی بعد از جراحی کیسه صفرا در صبحانه، ناهار و شام
در جدول زیر، نمونه ی یک روز برنامه غذایی متعادل برای رژیم غذایی بعد از جراحی کیسه صفرا را برای شما آوردهایم. این برنامه قابل تغییر دادن است و میتواند بسته به شرایط بیمار و نظر پزشک منعطف باشد:
| وعده غذایی | نمونه غذاها | توضیحات |
|---|---|---|
| صبحانه | نان تست با پنیر کم چرب، چای کمرنگ یا دمنوش ملایم، یک عدد موز کوچک | هر غذای سبک و مقوی برای شروع روز، بدون تحریک معده |
| میان وعده صبح (اختیاری) | یک لیوان ماست ساده یا دوغ بدون گاز | کمک به هضم بهتر و کاهش نفخ |
| ناهار | برنج سفید با مرغ بخارپز یا ماهی گریل شده، کمی سبزیجات پخته | وعده اصلی سبک و متعادل با پروتئین مفید |
| میان وعده عصر | کمپوت سیب یا آبمیوه طبیعی رقیق شده | تأمین ویتامین ها و قند طبیعی بدن |
| شام | سوپ سبزیجات، پوره سیب زمینی و ماست کمچرب | وعده آرامش بخش برای هضم راحت در شب |
| قبل از خواب | چای بابونه یا آب گرم با عسل طبیعی | کمک به آرامش و جلوگیری از نفخ شبانه |
علائم هشدار دهندهای که بعد از خوردن هر چیزی باید جدی بگیرید!
بعد از عمل کیسه صفرا، بدن معمولاً به چند هفته زمان نیاز دارد تا با شرایط جدید تطبیق پیدا کند اما در همین زمان، ممکن است برخی بیماران پس از مصرف غذا، علائمی داشته باشند که احتیاج به بررسی توسط پزشک دارد. در صورتی که این علائم ادامه پیدا کنند یا شدت بگیرند، باید حضوری برای معاینه تشریف ببرید.
یکی از شایع ترین نشانهها نفخ و دل درد است. این حالت معمولاً در اثر مصرف غذاهای چرب یا تند ایجاد میشود اما اگر مداوم باشد، ممکن است نشان دهنده اختلال در ترشح صفرا باشد. اسهال یا دفع چربی در مدفوع نیز از علائم هشداردهنده است که نشان میدهد بدن همچنان نتوانسته با شرایط جدید چربیها را به درستی دفع کند. تهوع یا استفراغ پس از غذا هم میتواند نشانه ناهماهنگی در عملکرد دستگاه گوارش یا حساسیت به برخی مواد غذایی باشد. گاهی نیز احساس سنگینی، نفخ یا سوزش سر دل بعد از وعدههای غذایی ممکن است ظاهر شود که در صورت ماندگاری، حتما باید پزشکتان را در جریان قرار دهید.
اگر هر یک از این علائم بیش از چند روز ادامه یابد یا شدت پیدا کند، لازم است بیمار تحت نظر پزشک معالج قرار گیرد تا از بروز عوارض احتمالی جلوگیری شود. دکتر عبدالعلی رازقیان، متخصص جراحی عمومی، با بررسی وضعیت بیماران خود و ارائه برنامه تغذیه بعد از عمل کیسه صفرا میتواند بیماران را از مشکلات احتمالی نجات دهد.
✅لیست غذا های مفید بعد از جراحی کیسه صفرا
- گوشت مرغ بدون پوست، پخته یا بخارپز
- ماهی سفید گریل شده یا بخارپز
- برنج سفید و ماکارونی ساده بدون سس چرب
- سوپ سبزیجات یا سوپ جو
- ماست ساده کمچرب و دوغ بدون نمک
- سبزیجات پخته مانند هویج، کدو و سیب زمینی
- میوه های نرم مثل موز، سیب پخته و کمپوت سیب
- تخم مرغ آبپز یا سفیده تخم مرغ
- نان تست یا نان سبوس دار نرم
- دمنوش های ملایم مانند بابونه یا چای سبز کمرنگ
مصرف این مواد غذایی علاوه بر تأمین ویتامینها و مواد مغذی مورد نیاز بدن، به کاهش فشار بر کبد و رودهها کمک میکند. بیمار باید غذا را در وعدههای کوچک و به آرامی میل کند تا فرآیند هضم به درستی انجام شود.
📛لیست غذاهایی که خوردن آن ها اصلا توصیه نمیشود!
- انواع غذاهای سرخ کردنی و چرب مانند فلافل، سیب زمینی سرخ کرده، کوکو و کتلت
- فست فودها مثل پیتزا، همبرگر و سوسیس کالباس
- لبنیات پرچرب مانند خامه، کره و پنیر های چرب
- غذاهای ادویه دار یا ترش مثل ترشی، فلفل و سس های تند
- نوشابه های گازدار و نوشیدنی های صنعتی
- قهوه غلیظ و نوشیدنی های انرژی زا
- شیرینی های خامهای، کیک های چرب و شکلات زیاد
- آجیل شور و دانه های چرب مانند بادام زمینی
- گوشت قرمز پرچرب یا فرآوری شده
تا زمانی که سیستم گوارش به شرایط جدید عادت نکرده، حذف این غذاها ضروری است. پس از مدتی، پزشک میتواند به صورت تدریجی برخی از آنها را به رژیم بازگرداند، البته در مقادیر بسیار کم و با احتیاط.
پرسش های پرتکرار کاربران پیرامون تغذیه بعد از عمل کیسه صفرا
آیا بعد از عمل کیسه صفرا می توانم لبنیات مصرف کنم؟
بله اما بهتر است از لبنیات کم چرب مانند ماست ساده و دوغ بدون نمک استفاده کنید چون خوردن لبنیات پرچرب ممکن است باعث نفخ شود.
آیا میتوانم تخم مرغ بخورم؟
در هفته های اول فقط سفیده تخم مرغ آبپز مجاز است. زرده تخم مرغ چربی زیادی دارد و ممکن است مشکلات گوارشی ایجاد کند؛ بنابراین بهتر است با احتیاط بیشتری میل کنید.
آیا بعد از عمل احساس تهوع طبیعی است؟
بله، حالت تهوع به میزان کم در چند روز اول طبیعی است و معمولاً به تدریج برطرف میشود. اما اگر تهوع شدید یا طولانی شد، حتماً با پزشک مشورت کنید.
آیا میتوانم پس از عمل، غذاهای ترش یا ادویه دار بخورم؟
خیر، در هفته های اول اصلا نباید این غذاها را بخورید چون معده و روده را تحریک میکنند.
چرا گاهی بعد از خوردن غذا احساس سنگینی یا سوزش سر دل دارم؟
دلیل اینکه معده شما میسوزد یا سنگینی حس میکنید، به خاطر این است که بعد از جراحی برداشتن کیسه صفراف مایع صفراوی مستقیم به روده میریزد و احساس پر بودن و سنگینی میدهد. پیشنهاد ما این است که وعدههای خود را به میزان کمتر و کوچکتری بخورید و غذاهای چرب نخورید چون این علائم را تشدید میکنند.
در صورت بروز اسهال یا نفخ مداوم چه باید کرد؟
اگر علائم بیش از دو هفته ادامه داشت یا با درد و تهوع همراه بود، باید به پزشک مراجعه کنید. یک پزشک متخصص مانند دکتر عبدالعلی رازقیان با بررسی وضعیت گوارشی بیمار، رژیم و درمان مناسب را تجویز میکند تا عملکرد دستگاه گوارش به حالت طبیعی بازگردد.
